Strabisme of scheelzien


Strabisme of scheelzien is een oogprobleem dat vooral bij kinderen tijdig onderzoek en zorgvuldige behandeling vraagt.



Wat is strabisme?
Bij strabisme is het niet mogelijk om beide oogassen op één fixatiepunt te richten, zodat beide ogen niet gelijktijdig een object kunnen fixeren.
Elk oog heeft 6 oogspieren die de oogbewegingen mogelijk maken en die gestuurd worden vanuit de hersenen; indien de spierbalans van de beide ogen niet in evenwicht is, kijken de twee ogen niet in dezelfde richting en spreken we van strabisme:
convergent strabisme (esotropie) indien één oog naar binnen draait divergent strabisme (exotropie) indien één oog naar buiten draait hypertropie of hoogstand van één oog hypotropie of laagstand van één oog

Vaak is het steeds hetzelfde oog dat wegdraait, maar het scheelzien kan ook alternerend zijn, waarbij nu eens het ene en dan het andere oog afwijkt.
Bij wie komt scheelzien voor?
Strabisme of scheelzien is een probleem dat vooral voorkomt bij kinderen, maar ook volwassenen kunnen scheelzien krijgen.
Op kinderleeftijd is diagnose en behandeling van groot belang: indien op jonge leeftijd (voor 7 jaar) geen behandeling wordt ingesteld, is het risico voor amblyopie of een onherstelbaar slecht zicht aan één oog zeer groot. Bovendien hebben jonge kinderen met scheelzien weinig klachten omdat zij zelden last hebben van slecht zicht of dubbelzien. Een oogonderzoek wordt dan ook pas gevraagd wanneer ouders het esthetisch storende scheelzien opmerken of wanneer bij schoolonderzoek een afwijkende oogstand, die misschien onopvallend is, wordt vastgesteld. Tijdige en adequate behandeling is zeker nodig om visusverlies te verhelpen of te voorkomen.
Bij volwassenen met strabisme daarentegen is het niet het risico voor slecht zicht, maar wel de klachten van storende dubbelbeelden of het esthetische aspect wat behandeling vraagt.
We onderscheiden drie grote groepen van scheelzien:
Infantiel of aangeboren scheelzien Verworven scheelzien bij kinderen Scheelzien bij volwassenen
Infantiel of aangeboren scheelzien
Scheelzien kan aanwezig zijn van bij de geboorte of ontstaan gedurende de eerste 12 maanden:
soms herstelt het spontaan soms gaat het om een pseudostrabisme of een schijnvorm van scheelzien: omdat baby’s vaak nog een brede neusrug hebben, heeft men de indruk dat de oogjes naar binnen draaien, hoewel dit in werkelijkheid niet zo is. vaak is er een familiale voorgeschiedenis van strabisme, waardoor het risico voor blijvend scheelzien vergroot. ook zonder voorbeschikkende factoren kan er een minder goede samenwerking zijn van de beide ogen met een blijvend strabisme tot gevolg.
Aangeboren scheelzien dat continu zichtbaar is, vraagt een vroegtijdig oogonderzoek en eventueel behandeling; indien het scheelzien slechts af en toe te zien is, maar blijft voorkomen na de leeftijd van 9 maanden is een oogonderzoek eveneens aangewezen.
Verworven scheelzien bij kinderen
Sommige kinderen ontwikkelen pas scheelzien na de leeftijd van 12 maanden of op peuter- of kleuterleeftijd:
De oorzaken kunnen divers zijn:
Een oogafwijking, waardoor één oog minder scherp ziet en gaat wegdraaien. Verziendheid, waardoor de ogen meer inspanning moeten doen om een scherp beeld te bekomen, kan aanleiding geven tot het naar binnen draaien van één oog. Een minder goede sturing van de spierbalans van de oogspieren, komt soms pas na verloop van tijd tot uiting, eventueel na het doormaken van een kinderziekte of bij extreme vermoeidheid. Een ongeval of neurologische afwijkingen kunnen leiden tot een gestoorde bezenuwing van één of meerdere oogspieren met oogspierverlamming tot gevolg. Een ongeval met beschadiging van de oogkas kan oorzaak zijn scheelzien, al of niet met dubbelzien.
Scheelzien bij volwassenen
Bij volwassenen zijn ook meerdere oorzaken van strabisme mogelijk:
Scheelzien al of niet behandeld op kinderleeftijd kan soms bij volwassenen nog aanleiding geven tot het wegdraaien van één oog, ofwel in dezelfde richting als voordien, ofwel in een andere richting. Een slecht ziend oog tengevolge van een ongeval of een ander oogletsel kan op volwassen leeftijd ook oorzaak zijn van wegdraaien van dat oog. Paralytisch strabisme of scheelzien door oogspierverlamming kan voorkomen na een ongeval met hersenbeschadiging, bij neurologische aandoeningen, bij diabetes of suikerziekte, bij vaatlijden met zenuwaantasting door zuurstoftekort of na een hersenbloeding Restrictief strabisme of scheelzien door mechanische beperkingen van de oogspieren komt meestal voor na een ongeval met beschadiging van de oogkas of bij patienten met schildklier problemen met aantasting van de oogspieren.
Hoe wordt strabisme behandeld?
Behandeling van strabisme bij kinderen
Occlusie of afdekken van het beste oog is nodig bij al de kinderen beneden de 7 jaar, waarbij het steeds of meestal hetzelfde oog is dat wegdraait. Dit "oefenen" van het wegdraaiende oog is absoluut nodig om amblyopie (lui oog) te voorkomen. Soms is afwisselend afdekken van het ene en het andere oog aangewezen.
Regelmatige opvolging van de evolutie en eventueel aanpassing van het schema van occlusie is noodzakelijk.
Occlusie heeft niet tot doel het scheelzien te verbeteren, maar is bedoeld om een goede gezichtsscherpte te bekomen aan beide ogen, wat de kansen voor een succesvolle behandeling van deze vorm van scheelzien duidelijk vergroot.
Een bril kan nodig zijn om refractie afwijkingen te corrigeren, vooral wanneer er astigmatisme is of verziendheid. De bril kan in geval van verziendheid een duidelijke verbetering geven van het strabisme.
Soms is een bril slechts tijdelijk nodig of alleen als voorbereiding tot een operatie.
Operatie van de oogspieren kan nodig zijn om een blijvende verbetering van de oogstand te bekomen. Hierbij worden oogspieren verplaatst en meestal gebeurt dit aan beide ogen. De operatie beperkt zich tot de buitenzijde van de oogbol; de inwendige structuur van het oog die zorgt voor de beeldvorming blijft onaangeroerd; de oogbol zelf blijft ter plaatse en wordt niet uit de oogkas gehaald.
De operatie wordt bij voorkeur pas uitgevoerd wanneer het zicht aan beide ogen even goed is en wanneer na herhaalde onderzoeken de toestand duidelijk is en vergelijkbaar blijft.
Bij kinderen gebeurt de ingreep steeds onder algemene verdoving en daarom bij voorkeur pas vanaf de leeftijd van 18 maanden; de ingreep is mogelijk via daghospitalisatie of via een verblijf in het ziekenhuis waarbij een ouder bij het kind kan overnachten.
Na de operatie kunnen de kinderen gewoon rondkijken; het is wel nodig om oogdruppels aan te brengen gedurende enkele weken.
Een operatie voor strabisme betekent niet noodzakelijk dat nadien de bril kan afgelaten worden; dit moet individueel beoordeeld worden;
Occlusie blijft ook na een ingreep bijna altijd nodig.
Soms kunnen meerdere operaties nodig zijn om tot een goed resultaat te komen.
Behandeling van strabisme bij volwassenen
Scheelzien tgv een oogspierverlamming kan soms spontaan verbeteren. In geval van storende dubbelbeelden kan tijdelijk één oog afgedekt worden of kan er een prismacorrectie op een brilglas gekleefd worden om de beelden terug bij elkaar te brengen in afwachting van spontaan herstel.
Prismaglazen kunnen een blijvende oplossing bieden bij beperkte vormen van scheelzien
Een operatie van de oogspieren kan nodig zijn om blijvende vormen van scheelzien met dubbelzien te verhelpen.
Oogspieren worden verplaatst aan één of aan beide ogen.
Bij volwassenen is de ingreep eventueel mogelijk onder plaatselijke verdoving, afhankelijk van de soort operatie die moet uitgevoerd worden.
Ook bij volwassenen kunnen meerdere ingrepen nodig zijn om tot een bevredigend resultaat te komen.

Strabisme is vooral bij kinderen een probleem dat tijdig en zorgvuldig moet behandeld worden om een blijvende beperking van de gezichtsscherpte te voorkomen. Strabisme is een veelzijdig probleem en moet steeds individueel beoordeeld worden; meerdere onderzoeken zijn vaak nodig om een juist beleid te kunnen bepalen; meestal is een dankbare behandeling mogelijk.

Mocht u nog vragen hebben over strabisme, dan beantwoorden wij die graag na een volgend onderzoek.

Terug naar de startpagina